Wiktionary:Tembung kanthi aksara wiwitan A

Saka Wiktionary, bausastra mardika
Langsung menyang: navigasi, golèk
Bali menyang indèks artikel

Daftar ing ngisor iki arupa tembung kang asalé saka Basa Indonesia lan jarwané ing Basa Jawa. Tembung kang dicithak 'kandel' dipigunakaké jroning tataran basa Jawa krama.

A[sunting]

  • aba-aba = aba-aba, préntah
  • abab = hawa sing metu saka cangkem
  • abad = abad
  • abadi = langgeng
  • abangan = wong Islam nanging ora nglakoni salat
  • abai = lirwa
    • diabaikan = dilirwakaké
    • mengabaikan = nglirwakaké
  • abang = mas, kakang, raka
  • abar, mengabar = ilang ambuné, ilang dayané
  • abdas, wudu = wudu
  • abdi = abdi, batur, kawula, réwang, rencang
    • mengabdi = ngabdi, ngawula
  • abjad = abjad, aksara
  • ablak = menga amba tumrap cangkem utawa lawang
  • abnormal = ora normal
  • abon = abon
  • abonemen = lengganan
  • abortus = miskram, kluron
  • abrak = piranti, prabot, bekakas
  • abras, lepra = budhug, lépra
  • absah = sah, resmi
  • absen = ora teka, ora mlebu
  • abses = abuh ngemu nanah
  • abu = awu, lebu
  • abu-abu = klawu
  • acak = awur, sembarang
    • acak-acakan = awur-awuran, kaco
  • acap, sering = kerep, Asring
  • acar = acar
  • acara = acara
  • acuh = nggatèkaké, preduli
    • tak acuh = ora nggatèkaké
  • acung, meng- = ngacung
  • ada = ana, wonten
    • ada-ada saja = ana-ana waé
    • mengada-ada = gawé -gawé , damel-damel
    • keadaan == kahanan, kaanan
    • diadakan = dianakaké
    • mengadakan = nganakaké
    • seadanya = sak-anané
  • adab = unggah-ungguh
  • adakalanya = anakalané , sok-sok
  • adalah, yaitu = yaiku, yakuwi
  • adan, adzan = adan
  • adang = cegat
    • diadang = dicegat
    • mengadang = nyegat, ngadhang
  • adat = adat, tatacara
  • adegan = adegan
  • adem, dingin = adhem, asrep
  • adigung = adigung
  • adik = adhi, rayi
    • adik saya = adhiku, rayi kula
  • adil = adil, bagirata
  • adinda = adhimas
  • adipati = adipati
  • administrasi = administrasi
  • admiral = sé napati lautan
  • adon, meng-i = ngadoni
    • adonan = adonan
  • adpertensi = iklan, ré klame
  • adres = adrès, alamat
  • adu, lomba = adu, tandhing
  • aduan = adon
    • beradu = gathuk
    • mengadu = ngedu, wadul
    • peraduan = peturon
  • aduh = adhuh
  • aduhai = dhuh, wadhuh
  • aduk = adhuk, udhek
    • mengaduk = ngadhuk
    • mengaduk-aduk = ngadhuk-adhuk
  • advis = pitutur
  • advokat = pokrol, adpokat
  • afiat = waras, séhat
  • agak = rada , radi
    • agak gemuk = rada lemu
    • agaknya = kaya-kaya, katoné
  • agama = agama, agami
  • agar = supaya, supados

agar-agar = ager-ager

  • agen = agèn
  • agenda = agèndha, acara
  • agun, agunan = tanggungan, bong
  • agung = agung, luhur
    • diagungkan = diagungaké
    • mengagungkan = ngagungaké
  • Ahad = Ahad. 'Soma
  • ahli = linuwih, pinter
  • ahmak = bodho, goblok
  • aib = nistha
  • air = banyu, toya
    • air bah = banjr
    • air hidung = umbel
    • air limbah = pecerèn
    • air terjun = grojogan
    • air panas = banyu panas
    • air seni = uyuh, turas
    • air soda = banyu landa, sodha
  • ajaib = ajaib, anèh
  • ajak, mengajak = ajak, ngajak
  • ajal = ajal, mati, seda
  • ajang perang = palagan
  • ajar = ajar
    • mengajar = mulang muruk
    • kurang ajar = murang tata
    • pelajaran = pawulangan
    • pelajar = murid, siswa
  • ajeg = ajeg
  • ajengan ajengan
  • aji, aji-aji = aji-aji, kasektèn
  • aji, mengaji = ngaji
  • aju, me~kan = ngajokaké
  • ajudan = ajudan
  • akal = akal, budidaya
  • akan = arep, badhé
    • seakan-akan = kaya-kaya, katoné
  • akang, kakang = kakang
  • akar = oyot
    • akar tunggang = oyot lajer
    • akar bahar = akar bahar
    • berakar = ngoyot
  • akad = prajanjèn
  • akas = trengginas, cukat
  • akbar = agung ,gedhé
  • akhir = akir, pungkasan
    • akhirnya = pungkasané
    • berakhir = rampung, entèk
  • akhirat = akérat
  • akhlak = ahlak, moral
  • aki = aki
  • akibat = akibat
  • akik, batu ~ = watu akik
  • akor = akur
  • akrab = raket, cedhak
  • akrobat = akrobat
  • aksara = aksara
  • aksen = aksèn, logat
  • aksi = aksi, tandang
  • akta, akte = akté
  • aktif = sregep, giyat
  • aku = aku, kula, dalem
    • mengaku = ngaku
  • akuarium = akuarium
  • akuntan = akuntan
  • akur = rukun, sarujuk
    • akurkan = ngrukunanké
    • diakurkan = dirukunaké
    • mengakurkan = ngrukunaké
  • akurat = titi, tliti, tlesih
  • ala, cara = sacara, manut
  • ala kadarnya = sakadharé
  • alabangka = linggis
  • alam = alam, bumi, buwana
    • mengalami = ngalami, nglakoni
    • pengalaman = pengalaman
  • alamat = alamat
  • alang, halang = palang
  • alang-alang = alang-alang
  • alangan = alangan
    • menghalangi = malangi
  • alangkah = wadhuh, méndah
  • alas, dasar = lèmèk, dhampar
  • alasan = alesan
  • alas meja = taplak
  • alat = perkakas, perabot
  • album = album
  • alem, sanjung = alem, puji
  • aleman = aleman
  • alergi = alèrgi
  • algojo = algojo, jurupati
  • ali-ali = plintheng
  • alias = alias
  • alih, pindah = ngalih, pindhah
    • mengalihkan = mbélokaké
  • alim = anteng, alim
  • alir = mili, kocor
    • mengalir = mili, ngocor
    • mengaliri = ngilèni, ngocori
    • mengalirkan = ngilèkaké
    • aliran = ilèn, iliné
  • alis = alis, imba
  • aljabar = aljabar
  • alkohol = alkohol
  • Allah = Gusti Allah
  • almanak = tanggalan, amanak
  • almarhum = jenat, swargi
  • almari = lemari, lemantun
  • alpa, lupa = lali, kesup èn
  • alu, antan = alu
  • alum = alum, layu
  • alun, ombak = alun, ombak
  • alun-alun = alun-alun
    • ama, hama = ama
  • amal = amal
    • amalan = amalan
    • diamalkan = diamalaké
    • mengamalkan = ngamalaké
  • aman = aman, tentrem
    • keamanan = keamanan
  • amanat = weling, amanat
  • amandel = amandhel
  • amarah = nesu, duka
  • amat, sangat = banget, sanget
    • amat jauh = adoh banget, tebih sanget
    • amat sakit = lara banget
    • mengamati = nliti, maspadakaké
  • amatir = amatir
  • ambal = ambal, babut
  • ambeien = bawasir, dobol
  • ambil = jupuk, pundhut
    • ambilkan = jupukna, pundhutaken
    • mengambil = njupuk, mundhut
  • amblas = ilang, ambles, ical
  • ambrol = ambrol, bobol
  • ambruk = ambruk, rubuh
  • amis = amis
  • amit, pamit = pamit, nyuwun pamit
  • ampas = ampas, sepahan
  • ampela = rempela
  • ampelas = amplas, amril
  • ampuh = ampuh, sekti
  • ampun = ampun. tobat, kapok
  • amril = amril, amplas
  • amsal = conto, upama
  • amtenar = priyayi, punggawa
  • auk = amuk
    • mengamuk = ngamuk
    • diamuk = diamuk
  • anai-anai = rayap
  • anak = anak, putra,atmaja
    • anak-anak = bocah-bocah, laré-laré
    • beranak = babaran, manak
    • ngambil anak = mupu anak
  • anasir = unsur
  • ancak = ancak
  • ancam = ancem
    • diancam = diancem
    • mengancam = ngancem
  • ancang-ancang = ancang-ancang
  • ancuk = sanggama, saresmi
  • anda = kowé , panjenengan
  • andai kata = umpama, umpami
    • seandainya = saumpamané
  • andalan = andel, piandel
    • diandalkan = diandelaké
  • andang, obor = obor, colok
  • andeng-andeng = andheng-andheng
  • andil = urun, andhil
  • andong = andhong, dhokar
  • anduk = andhuk
  • aneh = nyelé
  • aneka = werna-werna
  • angan-angan = angen-angen
  • anggap = anggep
    • menganggap = nganggep
    • anggapan = panganggep
  • anggar = anggar
  • anggota = anggota, warga
  • angguk = anthuk
    • mengangguk = manthuk
    • mengangguk~ = manthuk-manthuk
    • anggukan = anthukan
  • anggun = anggun
  • angin = angin, bayu
    • angin ribut = lésus
    • berangin~ = ngisi
  • angka = angka
  • angkara = angkara, murka
  • angkasa = angkasa, awang-awang
  • angkat = angkat, junjung
    • berangkat = mangkat, budhal
    • mengangkat = ngangkat, nggawa
  • angker, serem = angker, wingit
  • angker, jangkar = jangkar
  • angkin, setagen = angkin, setagèn
  • angkuh = anggak, dumèh
  • angkut = angkut, usung
    • angkutan = angkutan, gawan
    • diangkut = diangkut
    • mengangkut = ngangkut, ngusung
  • anglo = anglo
  • angon, ngangon = angon, ngangon
  • angsa = banyak
  • angsur, me~ = cicil, nyicil
  • angus = angus, geseng
  • aniaya = aniaya
    • menganiaya = nganiaya, milara
  • anjak, beranjak = ngalih, mingset
  • anjing = asu, segawon
    • anak anjing = kirik
  • anjur = anjur, kongkon
    • dianjurkan = dianjuraké
    • anjuran = anjuran
  • antan = alu
  • antar = terké, dhèrèkaké
    • diantarkan = diteraké
    • mengantar = ngeteraké
  • antara = antara. elet
    • di antaranya = antarané
    • perantara = kongkonan
  • anteng, tenang = anteng
  • anti = anti, tolak, emoh
  • antik = antik, kuno
  • anting = anting-anting
  • antré = antri
  • antuk, ter~ = kejadhus, kejedhuk
  • anus, dubur = silit, dubur
  • anugerah = anugerah, nugraha
  • anut, menganut = nurut, mèlu, nganut
  • anutan = panutan
  • anyam = anyam, enam
    • anyaman = anyaman
    • menganyam = nganyam, ngenam
  • anyar, baru = anyar, Vnggal
  • anyelir = anyelir
  • anyir, amis = amis, arus
  • apa = apa, punapa
    • diaoakan = dikapakaké
    • mengapa = kena apa
    • apa-apaan = apa karepé
  • apabila = yèn, mbok manawi
  • apak (bau)= apek, penguk
  • apalagi = apamanèh
  • apam, apem = apem
  • aparat = piranti, alat
  • apel, buah ~ = apel
  • apes, sial = apes, sial, cilaka
  • api = geni, latu
  • apik = apik, saé, asri
  • apit = apit, jepit
    • diapit = diapit, dijepit
    • mengapit = ngapit
  • apkir = pekir, ora kanggo
  • apokat, buah ~ = apokat
  • apotek = apotik
  • apung = kambang, kampul
    • mengapung = ngambang, ngampul
  • arah = arah, ener, tuju
    • mengarah = tumuju
  • arak, tuak = arak, tuak
  • arak-arakan = arak-arakan
    • mengarak = ngarak, ngiring
    • diarak = diarak
  • aral, halangan = aral, alangan
  • aram-temaram = surem, remeng-remeng
  • arang = areng
  • arbei = arbéi
  • arca = reca
  • arek = bocah

Aren, enau = arèn

  • arena = papan, kalangan
  • ari, kulit ari = kulit ari
  • ari-ari = ari-ari, embing-embing
  • arif = arif, wicaksana
  • aris, tepi = pinggir
  • arisan = arisan

arit = arit

  • arloji = arloji, jam
  • arnal = arnal, susuk kondhè
  • aroma = ambon-ambon
  • aron, megaron = ngaron
  • arpus, damar = arpus, damar
  • arti = arti, teges, makna
  • artis = artis, seniman
  • arung, meng~i = nyabrang, njelajah
  • arus = mili, milir
  • arwah = roh, nyawa, arwah
  • as, poros = as
  • asa = karep, karsa
    • putus asa = nglokro
  • asah = asah
    • asahan, batu~ = ungkal
    • mengasah = ngasah
  • asal = sangka ,asal
    • asalkan = angger, anggeré
    • asalnya = asalé, sangkané
    • asal-usul = asal-usul
    • berasal = asalé saka, saking
  • asam = asem (wit)
  • asam (rasa) = kecut
  • asap = asep, kukus, kebul
    • berasap = kumebul
  • asar = asar
  • asbes = asbés
  • asih = asih, tresna
    • mengasihi = nresnani
  • asin = asin
  • asing = anèh, séjé, béda
  • asisten = asistèn, pembantu
  • asli = asli
  • asma = mengi, mengguk
  • asmara = asmara, sengsem
  • aso, istirahat = aso, lèrèn, ngaso
  • asrama = asrama, pondhokan
  • asri = asri, éndah
  • asuh = emong, dhidhik
    • mengasuh = momong, ngemong
    • asuhan = momongan
  • asyik = karem
  • atap = payon
  • atas = dhuwur, inggil
    • diatas = ing dhuwur
    • ke atas = munggah
    • mengatasi = mrantasi
  • atau = utawa
  • aturan = tatanan, pathokan
    • mengatur = mernata
    • peraturan = tatanan, pathokan
  • aur, bambu = pring
  • aurat = aurat
  • aus = kagèsrèk, gerang
  • awak = awak, badan, salira
  • awal = wiwitan, kawitan
    • awalnya = dhisiké, mulané
  • awan = méga, mendhung
  • awang-awang = awang-awang
  • awas = premana, waspada
    • pengawas = mandhor
    • mengawasi = ngawasi
  • awet = awèt
  • awur, ngawur = awur, ngawur
  • ayak, mengayak = ayak, nyaring
    • ayakan = ayakan
  • ayam = pitik
    • anak ayam = kuthuk
    • ayam alas = ayam alas
  • ayem, tenteram = ayem, tentrem
  • ayah = bapa, rama
  • ayan = ayan
  • ayat = ayat
  • ayo, mari = ayo
  • ayu, cantik = ayu, élok
  • ayunan = gandhulan
  • azab, siksa = siksa, pasiksan

Sumber[sunting]

  1. Kamus Indonesia - Daerah Jawa, Bali, Sunda, Madur, Sugiarto, dkk, PT Gramedia Pustaka Utama, 2007
  2. Kamus Basa Jawa (Bausastra Jawa), Tim Penyusun Balai Bahasa Yogyakarta, Penerbit Kanisius, 2001. ISBN 979-672-990-3
  3. Kamus Lengkap Bahasa Jawa, S.A. Mangunsuwito, CV Yrama Widya, 2002. ISBN 979-543-072-6
Bali menyang indèks artikel